Onder Nederlanders die in Spanje wonen blijft een hardnekkig misverstand rondzingen: dat je in Spanje vermogenswinstbelasting moet betalen over de verkoop van je voormalige woning in Nederland.
Dat is op dit moment onjuist.
Toch blijft dit misverstand hardnekkig bestaan. Je leest het op internet, hoort het in Facebookgroepen en soms krijg je het zelfs te horen van gestors, accountants of internationale advieskantoren.
Hoe kan dat?
Veel adviseurs passen automatisch het Spaanse nationale belastingrecht toe, zonder rekening te houden met het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje.
En juist dat belastingverdrag is doorslaggevend.
Het belastingverdrag gaat vóór de nationale wetgeving
Woon je permanent in Spanje en ben je daar fiscaal resident? Dan ben je in principe belastingplichtig over je wereldwijde inkomen en vermogen.
Dat betekent echter niet dat Spanje onbeperkt belasting mag heffen.
Nederland en Spanje hebben een belastingverdrag gesloten om dubbele belasting te voorkomen. Dat verdrag bepaalt welk land belasting mag heffen over specifieke inkomsten en vermogensbestanddelen.
Voor de verkoop van onroerend goed is de hoofdregel eenvoudig: het heffingsrecht ligt bij het land waar de woning zich bevindt.
Verkoop je dus een woning in Nederland terwijl je fiscaal resident bent in Spanje, dan heeft Nederland op grond van artikel 14 van het belastingverdrag het heffingsrecht over een eventuele verkoopwinst. Artikel 14 verwijst daarbij naar de definitie van onroerend goed in artikel 6.
Spanje moet vervolgens op grond van artikel 25 vrijstelling verlenen om dubbele belasting te voorkomen.
Waarom leidt dit zo vaak tot verwarring?
Het belastingverdrag tussen Nederland en Spanje is op dit punt bijzonder.
Spanje kent namelijk wel een vermogenswinstbelasting op de verkoop van vastgoed. Verkoop je als Spaans belastingresident een woning in Spanje, dan betaal je in beginsel belasting over de gerealiseerde winst.
Bij de verkoop van een woning in Nederland werkt het anders.
Hoewel Nederland op grond van het belastingverdrag het heffingsrecht krijgt toegewezen, kent Nederland op dit moment geen algemene vermogenswinstbelasting voor particulieren op de verkoop van een eigen woning of een tweede woning in privé.
Het gevolg is opmerkelijk: Nederland mág heffen, maar doet dat niet. Spanje móét vrijstelling verlenen en mag daardoor evenmin heffen.
In de praktijk blijft de verkoopwinst daardoor meestal onbelast in beide landen.
Juist omdat deze uitkomst afwijkt van de gebruikelijke Spaanse systematiek, geloven veel professionals het pas nadat ze het belastingverdrag zelf hebben geraadpleegd of navraag hebben gedaan bij de belastingdienst.
Waarom is het verdrag zo ingericht?
Het huidige belastingverdrag dateert uit 1971.
Waarom destijds precies voor deze systematiek is gekozen, is niet helemaal duidelijk. Wel is de historische context interessant.
In de jaren zestig en zeventig vertrokken veel Spanjaarden naar Noord-Europa, waaronder Nederland, om daar te werken. Het is daarom goed mogelijk dat Spanje destijds wilde waarborgen dat eventuele verkoopwinsten op Spaans vastgoed belast konden blijven in Spanje, ook wanneer de eigenaar inmiddels in Nederland woonde.
Dat dezelfde regeling tegenwoordig gunstig uitpakt voor Nederlanders die naar Spanje emigreren, is waarschijnlijk eerder een gevolg van veranderende migratiestromen dan een bewuste keuze.
Zeker weten doen we dat echter niet. Er is geen officiële toelichting bekend waarin dit expliciet wordt bevestigd.
Spanje mag de winst wel meenemen voor de tariefbepaling
Spanje past het zogenoemde progressievoorbehoud toe.
De Spaanse belastingdienst mag de vrijgestelde winst meetellen bij het bepalen van het belastingtarief dat van toepassing is op je overige belastbare inkomsten.
De verkoopwinst zelf wordt dus niet belast, maar kan indirect wel invloed hebben op de belastingdruk over andere inkomsten.
Of dat in jouw situatie daadwerkelijk gevolgen heeft, hangt af van je totale inkomen en persoonlijke omstandigheden.
En hoe zit het met het nieuwe belastingverdrag?
Hier ontstaat momenteel veel onduidelijkheid.
Nederland en Spanje werken aan een nieuw belastingverdrag ter vervanging van het huidige verdrag uit 1971. Op het moment van schrijven is de definitieve tekst nog niet openbaar gemaakt.
Dat betekent dat niemand op dit moment met zekerheid kan zeggen of de regels rondom de verkoop van Nederlands vastgoed zullen veranderen.
Er zijn ook geen concrete aanwijzingen dat Nederland van plan is een algemene vermogenswinstbelasting in te voeren op de verkoop van particuliere woningen.
De discussies over de hervorming van box 3 gaan over de belasting op vermogen en niet over een afzonderlijke heffing op gerealiseerde winst bij verkoop van onroerend goed.
Totdat het nieuwe belastingverdrag is gepubliceerd en geratificeerd, blijft de huidige situatie gelden.
Laat je niet leiden door internetverhalen
Belastingverdragen zijn specialistische materie.
Wat in Spanje geldt, is niet automatisch van toepassing op Nederlands vastgoed. En wat een kennis, Facebookgroep of zelfs een lokale adviseur zegt, hoeft niet juist te zijn.
Controleer daarom altijd wat er daadwerkelijk in het belastingverdrag staat en laat je adviseren door iemand die zowel de Nederlandse als de Spaanse fiscale regels begrijpt.
Want de meeste misverstanden ontstaan niet door ingewikkelde regels, maar doordat mensen de verkeerde regels toepassen.
